U Savezu sindikata RS ističu da se u protekla dva mjeseca brojka otpuštenih radnika povećala, tako da sada iznosi oko 20.000 i upozoravaju da loša i kriminalna privatizacija većine državnih preduzeća vodi privredu Srpske u kolaps!

Sindikalci kažu da su loši programi privatizacije uništili nekoliko strateških preduzeća u Banjaluci, velike industrijske gigante, poput “Čajavca”, “Jelšingrada”, “Incela” i “Kosmosa”.
- Jedan od najvećih privrednih subjekata bivše Jugoslavije, “Čajavec”, nekada nosilac razvoja grada i cijele regije, sada broji jedva stotinak radnika, koji primaju bijednu platu, a i ona često kasni! Od “Čajavca” nije ostalo ništa, a i ono što je privatizovano, učinjeno je zbog atraktivnih lokacija preduzeća, a ne zbog pokretanja proizvodnje.
Katastrofalna situacija je i u preduzeću “Jelšingrad”, u kojem se trenutno vodi stečajni postupak, a 420 radnika je ostalo bez posla. Čedo Tomić, predsjednik Sindikata FAM “Jelšingrad” kaže da je nekada ovo preduzeće zapošljavalo čak 2.200 radnika, radilo u tri smjene, punom parom.


- Proces privatizacije u Republici Srpskoj je do sada eliminisao oko 100 državnih preduzeća i sedam hiljada radnika samo u oblasti trgovine - ističe Goran Savanović, predsjednik Sindikata trgovine i ugostiteljsta RS, i dodaje da je u posljednjih sedam mjeseci oko 2.000 radnika u oblasti trgovine, tokom procesa stečaja, ostalo bez posla, među kojima je samo u Banjaluci 250 radnika Robne kuće “Boska” i isto toliko radnika tržnog centra “Pevec”.

BANJA LUKA - Banjalučka “Vitaminka”, čiji je većinski deoničar “Krajs-Industrijehandel” iz Švajcarske, trenutno se opire negativnim efektima ekonomske krize. Ovo preduzeće je prošlu godinu poslovalo sa više od 60.000 KM neto dobiti. Banjalučka pivara, čiji je većinski vlasnik privatizacijom postao britanski fond “Altima” za razliku od “Vitaminke” prošle godine poslovala je sa gubitkom od 5,6 miliona KM, ali u upravi ne najavljuju nikakva otpuštanja.

BIJELjINA - U ovom kraju “živo” je oko 800 preduzeća, koliko ih je upravo predalo završne račune za minulu poslovnu godinu, izjavio je Mihailo Vidić, predsjednik Područne privredne komore Bijeljina.
Od nekadašnjeg giganta građevinskog preduzeća “Rad” više nema ni traga. Kapije konfekcije “Kurjak” odavno su zamandaljene i nade da odevni predmeti opet krenu iz nje, gotovo da je izvjesno, nema. U krugu fabrike obuće “Zenit” radi samo jedan manji dio, koji koristi firma “Bimeks”, “Šećerana” se poslije skoro dvije decenije sprema da počne da radi, a prehrambena industrija “Sava” će uskoro započeti otkup proizvoda od zemljoradnika Semberije, a onda i preradu, što je velika nada za ovaj dio Republike Srpske, pišu Novosti.

Odavno se umjesto fabrike namještaja “Stolar” u gradu nalazi tržni centar firme LD. Teška je situacija i u firmi “Panafleks”, pa vazduh privredi daju nove firme, jer je “velika privreda” odavno u teškom stanju.
- Sjajni primjeri dobre privatizacije većih firmi, nekad društvenih, jesu ciglana “Drina” i “Elvako”, solidno radi i poljoprivredno dobro “Semberija”, u kojem je većinski državni kapital - kaže Vidić. - U drugim slučajevima su uglavnom ili nesrećne privatizacije ili stečajevi.

BRČKO - Brčanska privreda dijeli sudbinu ostatka nekadašnje bosanskohercegovačke privrede, koju je rat u potpunosti uništio. Ono što rat i ratna dejstva nisu uništili, uništio je proces privatizacije, koji se i u Brčkom pretvorio u “pljačkalizaciju”.
- Najsvjetliji trenuci privatizacije u Brčkom su kupovina fabrike ulja “Bimal”. Tu je i izgradnja šećerane, sve u režiji jedne austrijske kompanije. U pokretanje proizvodnje u “Bimalu” uloženo je preko 10 miliona evra. Iako još ima primjera uspješne privatizacije, većina novih vlasnika je pokupovala preduzeća za veoma skromne iznose, samo da bi kasnije rasprodali imovinu. Od pokretanja proizvodnje nije bilo ništa - rekao nam je Pero Gudeljević, šef odeljenja za privredu u Vladi distrikta.
Osim “Bimala”, u kojem su danas zaposlena 203 radnika, ozbiljna investicija realizovana je i u šećerani u Brčkom, gdje je ukupno uloženo više od 100 miliona evra i zaposleno preko 150 radnika.
Uprkos ovim pozitivnim primjerima, recesija u Brčkom još od prošle godine sve više uzima maha. Po podacima koje smo dobili u brčanskom zavodu za zapošljavanje, trenutno je registrovano 11.400 nezaposlenih.
- Radno zakonodavsto u distriktu je napravljeno na štetu radnika uz podršku OHR - kaže Ilija Kalajdžić, predsjednik brčanskog sindikata. Zbog toga su sve češći protesti radnika koji ostaju bez posla.

GRADIŠKA - Zbog loše i kriminalne privatizacije, kasnog uvođenja stečaja i lošeg rukovođenja prije privatizacije, na udar su došla gotovo sva preduzeća. Među prvima raspao se PIK “Mladen Stojanović” iz Nove Topole. Ratarstvo, Fabrika stočne hrane i Svinjogojska farma su zbog prevelikih zaduženja otišli u stečaj. Opstala je jedino bivša Govedarska farma, sadašnji “Farmlend”. U kolapsu su i obe zemljoradničke zadruge - “Potkozarje” iz Romanovaca i “Gradiška”. U stečaj su otišle i “Plantaže”, najveći predratni proizvođač voća u BiH, kao i bivši gigant u oblasti trikotaže, preduzeće “Triko”, fabrika za proizvodnju elektrodijelova “Standard”, “Ciglana”, fabrika namještaja “Inga” i drvna industrija “Dipo” iz Gornjih Podgradaka.

U “Ingi” na osnovu zakupa postrojenja rade dva poljska preduzetnika, koja angažuju oko 200 radnika, a jedino se iz stečaja izvukla podgradačka fabrika namještaja i drvnih sortimenata. U građevinarstvu radi još samo “Jedinstvo” u oblasti niskogradnje, dok je u “Visokogradnji” ključ u bravi.

I prerađivačka industrija je na koljenima. Bivši gigant “Levita” je prezadužen i radi minimalno. Susjedni “Ranči”, bivša “Prehrana”, ostao je veliki dužnik svojim radnicima i drugim dobavljačima. Loša privatizacija istjerala je na ulicu i radnike ugostiteljskog preduzeća “Sava”, trgovačkog preduzeća “Potkozarje”.
Jedini svijetli primjeri su fabrike “Metal” i “PMP Jelšingrad FMG”, koje su privatizovali italijanski partneri, zatim “Mehanizmi B”, fabrika malih elektronskih proizvoda, koja cijelu proizvodnju bazira za zapadnoevropsko tržište, “Autoprevoz” i “Jedinstvo”. No u ovih pet preduzeća radi tek nešto manje od hiljadu radnika, što je kap u moru.

DOBOJ - Tradicionalni gubitaši u dobojskoj opštini bili su prethodnih godina “Enterijer” iz Kotorskog, “Grafičar”, tekstilna fabrika “Modeks”, “Bosanka”, “Razvitak” i još neki nekadašnji giganti u svojoj branši. Sada su u stečaju i čekaju da ih neko preuzme od kupaca u neuspjeloj privatizaciji.
U protekloj godini bio je prisutan trend da se raniji kupci paketa akcija sada olako odriču većinskog udjela u vlasništvu. Tako je kupac pet dobojskih preduzeća, gastarabajter Boško Ćućić, već odustao od nekada najvećeg izvoznika “Enterijera”, čije mašine su prestale sa radom samo tri godine nakon što je preduzeće privatizovano. Sada je u posjedu većeg dijela njene imovine NLB Razvojna banka.

Među “uspješne priče”, kada je u pitanju dobojska privreda, mogu se svrstati jedino - rudnici. Jedan od pozitivnih primera je EFT - Rudnik i termoelekrana Stanari, nad kojim gazduje britansko-srbijanska grupacija za trgovinu električnom energijom EFT. Zatim Rudnik krečnjaka i Tvornica kreča, koje su preuzeli belgijska firma “Karmus grupa” i “Integral inžinjering” iz Laktaša. Donekle se tu može svrstati u Tvornica dalekovodnih stubova, koju je preuzela zagrebačka firma iste djelatnosti.